'Ula┼?─▒m' Kategorisindeki Yaz─▒lar

Tramvay

┼×ehirler i├žinde, yere d├Â┼čenmi┼č raylar ├╝st├╝nde hareket eden, elektrikle i┼čler ya da atla ├žekilir ta┼č─▒t arac─▒, 1776 y─▒l─▒nda ilk defa ─░ngilterede k├Âm├╝r nakliyat─▒ i├žin d├Â┼čenen yolda i┼čletilen ilkel tramvay, gittik├že evrimle┼čmi┼č, 1832 y─▒l─▒nda atla ├žekilen tipleri New York ┼čehrinde i┼čletilme─če ba┼člam─▒┼č, daha sonralar─▒ da elektrikle i┼čleyenleri, d├╝nyan─▒n b├╝y├╝k ┼čehirlerinde kullan─▒lan ├Ânemli ┼čehir i├ži ta┼č─▒t vas─▒talar─▒ndan biri olmu┼čtur.
T├╝rkiyede ─░zmir ve ─░stanbulda tramvay i┼čletmesi kurulmu┼čtur. ─░zmirde olanlar─▒ atla ├žekilirdi. ─░stanbulda bulunanlar─▒ da elektrikli tramvaylar halinde idi. ─░stanbulda bulunanlar, 1961 y─▒l─▒nda kald─▒r─▒lm─▒┼č ve yaln─▒z Anadolu yakas─▒nda i┼čletilmesine devam edilmesi karar─▒ al─▒nm─▒┼čt─▒r.

15 Aral─▒k 2006

Troleyb├╝s

┼×ehirlerde elektrikle i┼čleyen otob├╝slere verilen ad. Troleyb├╝s, ┼či┼čirme l├óstik tekerlekli arabalar─▒n havada bir hattan verilen elektrik telinden elektrik ak─▒m─▒ almak suretiyle i┼čletilmesinden meydana gelmi┼čtir. Gitti─či yerler, ancak elektrik ak─▒m─▒ veren tellerin gitti─či yerlere kadar olur.

15 Aral─▒k 2006

U├žak

Kanatlar─▒n─▒n alt─▒na havan─▒n yapt─▒─č─▒ bas─▒n├ž dolay─▒s─▒yla havada tutunabilmek temeline dayanan u├žucu ta┼č─▒t. 1903 y─▒l─▒nda Amerikal─▒ Wright karde┼čler taraf─▒ndan icat edilmi┼čtir. U├žaklarda esas olan, h─▒zdan faydalan─▒larak havan─▒n direncini artt─▒rmak, u├ža─č─▒n kendi a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ da bu diren├žten a┼ča─č─▒ d├╝┼č├╝rmektir. B├Âylece havas─▒ direncinden kurtulabilen ├že┼čitli a─č─▒rl─▒ktaki bu dev k├╝tle havan─▒n istenilen y├╝ksekliklerine ├ž─▒kabilme imk├ón kazanm─▒┼č olur.
Bir u├žakta ,ba┼čl─▒ca ┼ču b├Âl├╝mler bulunur.
1- Motor.
2 – Pilot ve yolcu yerleri.
3 – Kanatlar, d├╝men ve ini┼č tak─▒m─▒.
Motor ,ar─▒ benzinle i┼čleyen yak─▒t─▒n patlama g├╝c├╝n├╝ hareket enerjisi haline getiren bir makinedir. Baz─▒ u├žaklar ├žift motorlu, d├Ârt motorlu gibi, Mot├Âr mot├Ârlerinin say─▒┼č─▒na g├Âre adland─▒r─▒l─▒r ve ba┼čl─▒ca iki k─▒s─▒mdan ibarettir: a) Makine b) Pervane, Makine, ben deposundan gelen yak─▒t─▒ hareket ene si haline ├ževirir. Bu enerji pervan d├Ând├╝rme─če yarar. Pervane de─či┼čik say─▒da olan kanatlar─▒, d├Ând├╝k├že havay─▒ geriye do─čru itecek ┼čekilde yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu itme g├╝c├╝ ile kanatlara ├žarpan hava ak─▒m─▒, kanatlar─▒, dolay─▒s─▒ ile u├ža─č─▒ havaya kald─▒r─▒r. Yeni yap─▒lm─▒┼č olan u├žaklarda pervane bulunmamaktad─▒r. Bunlar tepkili u├žak ad─▒ ile an─▒l─▒r. Tepkili u├žak motorlar─▒nda, yeni kovanlarda birdenbire yanan bol miktarda yak─▒t, ans─▒z─▒n gaza ├ževrilir havaya kar─▒┼čarak u├ža─č─▒ ileri f─▒rlat─▒r. Bu, birdenbire yanan yak─▒t─▒n verdi─či tepki g├╝c├╝nden pervaneli u├žaklar─▒nkinden pek ├žoktur.
Pilot ve yolcu yerleri u├žakla g├Âvdelerini meydana getirmektedir. Pilot u├ža─č─▒ y├Ânetenlere verilen add─▒r. Pilotun, u├ža─č─▒ y├Ânetti─či b├Âl├╝mde, u├ža─č─▒n hava bas─▒nc─▒n─▒, ├že┼čitli istasyonlarla temas sa─člamaya gerektirecek d├╝zenekler vard─▒r. U├ža─č─▒ yukar─▒ kald─▒racak a┼ča─č─▒ indirecek ├že┼čitli y├Ânlere sevk edecek d├╝zenekler de bu b├Âl├╝mde bulunur. Bu b├Âl├╝m pilot kamaras─▒ s─▒nda pilottan ba┼čka makinist ve telsizci de bulunur. U├ža─č─▒n ├Ân b├Âl├╝m├╝nde olan ve gidi┼č y├Ân├╝n├╝ b├╝t├╝n ├ževresi ile g├Ârme─če yarayan pilot kamaras─▒, bir kap─▒ ile yolcular─▒n bulundu─ču yolcu kamara s─▒na a├ž─▒l─▒r. Yolcu kamaralar─▒nda gerekti─činde 100 ki┼čiden fazla yolcuyu alabilecek dev u├žaklar yap─▒lm─▒┼čt─▒r.
Kanatlar, u├ža─č─▒n iki taraf─▒nda uzanan b├Âl├╝mlerdir. U├žak, bunlar─▒n arac─▒l─▒─č─▒ ile y├╝kselebilir. Kanatlar─▒n arka b├Âl├╝mlerinde dar ┼čekilde d├╝zenlenmi┼č bir k─▒s─▒m, d├╝men vazifesini g├Ârecek ┼čekilde ayarlanm─▒┼čt─▒r. Bunlar, kanat d├╝men leridir. Eski u├žaklar, tek katl─▒, ├žift kanatlar─▒ ihtiva ederlerdi. Bug├╝nk├╝ u├žaklar ise, iki tarafta birer kanat olmak ├╝zere tek katl─▒ kanatlardan yap─▒lmaktad─▒r. Bug├╝n├╝n u├žaklar─▒nda kanatlar biraz kal─▒n ve i├žleri bo┼čtur. Bu bo┼čluklarda benzin depolar─▒ bulunur. Mot├Ârler de kanatlar ├╝zerine yerle┼čtirilmi┼čtir. D├╝men, u├ža─č─▒n arkas─▒nda bulunmaktad─▒r, t├╝rl├╝ t├╝rl├╝d├╝r : a – Yatay d├╝men, b – Dikey d├╝men. Yatay d├╝men, a┼ča─č─▒ yukar─▒ oynat─▒larak kanat d├╝menleriyle birlikte u├ža─č─▒n a┼ča─č─▒ – yukar─▒ y├Ânelmesini sa─člar. Dikey d├╝men, sa─ča sola d├Ând├╝r├╝lerek u├ža─č─▒n bu y├Ânlerde d├Ânmesini sa─člar.
─░ni┼č tak─▒m─▒, kara u├žaklar─▒nda, g├Âvdesine gizlenen, ancak u├žak inece─či zaman meydana ├ž─▒kar─▒lan ├Ân ve arka tekerleklerdir. Deniz u├žaklar─▒nda bu tekerlekler yerine k─▒zaklar tak─▒lm─▒┼čt─▒r.U├žaklar bir de g├Ârd├╝kleri i┼če g├Âre ├že┼čitlenir: 1 – Sivil u├žaklar, 2 – Asker├« u├žaklar.Sivil u├žaklar, genel olarak yolcu ve ta┼č─▒t u├žaklar─▒d─▒r.
Asker├« u├žaklar ise sava┼č halinde memleket savunmas─▒na yarayan sava┼č ara├žlar─▒d─▒r. Avc─▒ u├žaklar─▒, bomba u├žaklar─▒ , ta┼č─▒t u├žaklar─▒ g├Âzc├╝ u├žaklar─▒, diye yapt─▒klar─▒ i┼če g├Âre adland─▒r─▒l─▒rlar.

15 Aral─▒k 2006

Zeplin

Alman Generali ve havac─▒s─▒ Ferdinan Von Zepplin (1838 – 1917) taraf─▒ndan icat edilmi┼č olan, istenilen tarafa sevk edilir balon. Zeplinlerin iskeletleri al├╝minyum ve duralim├╝nyumdan yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Her birinin i├žine gazl─▒ balonlar yerle┼čtirilmi┼č, tamam─▒ da, su ge├žirmez bir bezle ├Ârt├╝lm├╝┼čt├╝r. Uzunluklar─▒ 150 – 180 metre aras─▒ndad─▒r. ├ť├ž ve d├Ârt mot├Ârle hareket ettirilebilir. Zeplinler 30 kist ta┼č─▒yabilecek ┼čekilde yap─▒lm─▒┼čt─▒r.Almanlar taraf─▒ndan Birinci D├╝nya Sava┼č─▒nda bombard─▒man i├žin kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Daha sonralar─▒ birer ta┼č─▒t arac─▒ olmu┼člard─▒r.

15 Aral─▒k 2006

Tank

Z─▒rhl─▒ bir sava┼č arac─▒. ─░lk 1916 y─▒l─▒nda kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. 30 tondan 100 ton a─č─▒rl─▒─č─▒na kadar olabilirler. Mazot ya da benzinle ├žal─▒┼č─▒rlar. Tekerlek yerine t─▒rt─▒ll─▒ olduklar─▒ i├žin, ba┼čka ara├žlar─▒n ge├žmesine imk├ón olmayan en engebeli ve ge├žilmez
yerlerden bile ge├žebilirler, i├ži sil├óhla dolu olmas─▒, en ge├žilmez yerlerden ge├žmesi, sava┼člarda, y├╝r├╝yebilen bir kale durumunda olmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Bu sebeple, ├Âzellikle ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒nda ├žok geli┼čmi┼č ve ordularda b├╝y├╝k i┼čler g├Ârm├╝┼čt├╝r.

15 Aral─▒k 2006

Trakt├Âr

├çift s├╝rmekle kullan─▒lan bir ├že┼čit ta┼č─▒t arac─▒. Benzin gazolin Mazotla i┼čleyen ├že┼čitleri vard─▒r. Kendini harekete getiren bir motor b├Âl├╝m├╝yle onu idare edenin yeri ve tekerleklerden meydana gelmektedir. Tekerlekleri ├žok b├╝y├╝k, l├óstikleri derin oyuk oyuktur.B├Âylece yumu┼čak topraklar da hareket serbestli─čine kavu┼čmu┼č olur ona ba─članan pulluk ve benzeri ├žiftlik aletlerini ├žekerek ├žift s├╝rmede modern ├žift├žinin en b├╝y├╝k bir yard─▒mc─▒s─▒ olmaktad─▒r.

15 Aral─▒k 2006

Otomobil

Zaman─▒m─▒z─▒n en ├žok kullan─▒lan bir ta┼č─▒t arac─▒. ─░lk otomobiller buharla i┼čleyen ta┼č─▒t ara├žlar─▒ idi. Bug├╝nk├╝ otomobiller ise, benzin gibi akaryak─▒tlarla ├žal─▒┼čan mot├Ârlerle i┼člemektedir.
Bug├╝nk├╝ otomobillerde, transmisyon d├╝zene─či ile motorun g├╝c├╝ tekerleklere verilir. Transmisyon d├╝zene─či, vites, debriyaj ve diferansiyelden meydana gelmi┼čtir. Vites, otomobilin h─▒z─▒n─▒ d├╝zenlemeye yarar. Motorun kuvveti, vites kutusundan ┼čaft denen bir mil ile diferansiyel d├╝zene─čine yollan─▒r. Diferansiyel d├╝zeni de motorun g├╝c├╝n├╝ tekerleklere verir ve iki arka tekerle─či birbirinden ay─▒r─▒r. Otomobili yava┼člatmak ve durdurmak, fren d├╝zeni ile olur. Fren el ayak olmak ├╝zere iki ┼čekilde olur. Bunlardan ba┼čka, otomobillerde ak├╝m├╝l├ót├Âr arac─▒l─▒─č─▒ ile sa─članan ve motorun ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ sa─člayan elektrik d├╝zeni, mot├Âr├╝ so─čutmaya yarayan radyat├Âr vard─▒r.
Hava ile ┼či┼čirilmi┼č l├óstikler ve yaylar ├╝zerinde sars─▒nt─▒s─▒z yol alan otomobil, ilk meydana geldi─či 1765 tarihinden bu yana ├žok geli┼čmi┼čtir. Bug├╝n, b├╝t├╝n d├╝nyada ├žok ├Ânemli bir end├╝stri haline gelen otomobil end├╝strisi ile her y─▒l gittik├že geli┼čen ve her t├╝rl├╝ rahatl─▒─č─▒, her t├╝rl├╝ kolayl─▒─č─▒ ├╝zerinde bulunduran otomobil modelleri yap─▒lmaktad─▒r.

15 Aral─▒k 2006

Para┼č├╝t

B├╝y├╝k y├╝kseklikten d├╝┼čen ya da inen bir cismin, bir insan─▒n d├╝┼č├╝┼č├╝n├╝ a─č─▒rla┼čt─▒rarak yere bir zarar g├Ârmeden inmesini sa─člayan ├ólet. ├çoklukla ipekten ve pl├óstiklerden yap─▒lan ve havada b├╝y├╝k bir ┼čemsiye gibi a├ž─▒lan bir ├ólettir. U├žaklardan at─▒lan ├že┼čitli maddeleri ve insanlar─▒ yere zarar vermeden indirmek i├žin kullan─▒l─▒r. ├çe┼čitli i┼čler i├žirt kullan─▒ld─▒─č─▒ gibi, bir sava┼č vas─▒tas─▒ olarak da kullan─▒lmaktad─▒r. ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒nda, sava┼ča kat─▒lan devletler, istedikleri yerlere asker ├ž─▒karmas─▒ yapabilmek i├žin, para┼č├╝t├ž├╝ birlikleri meydana getirmi┼člerdi.

15 Aral─▒k 2006

Gemi

Su ├╝st├╝nde gezmek i├žin yap─▒lm─▒┼č b├╝y├╝k ta┼č─▒t. ─░nsanlar─▒n k─▒talar─▒ asarak bir birler├«yle anla┼čmas─▒nda ve al─▒veri┼činde b├╝y├╝k hizmeti olan gemi, ayn─▒ zamanda bir sava┼č arac─▒ olarak da kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Sava┼čtaki ├Ânemi de, son y─▒llarda u├žaklar─▒n b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maca ba┼člamas─▒na ra─čmen devam etmektedir.
Tarih: ─░lk geminin kimler taraf─▒ndan ve ne zaman yan─▒ld─▒─č─▒ bilinmemektedir. Ancak, ilk insanlar─▒n, bir derenin bir yan─▒ndan ├Âb├╝r yanma ge├žmek i├žin suya d├╝┼čm├╝┼č b├╝y├╝k k├╝t├╝kleri kullanmaya ba┼člamalar─▒, geminin ortaya ├ž─▒k─▒┼č tarihi olarak kabul edilebilir.
Bunun d─▒┼č─▒nda geminin tarih├«, genel olarak ┼ču devirleri ge├žirmi┼čtir:
1 – ─░lk medeniyetlerdeki gemiler,
2 – K├╝rekli sava┼č ve ticaret gemileri.
3 – Yelkenli sava┼č ve ticaret gemileri,
4 – Buhar makineli gemiler, 5 – Z─▒rhl─▒ sava┼č gemileri, 6 – Atomla i┼čleyen gemiler.
1 – ─░lk medeniyetlerdeki gemilerin ilkin kimler taraf─▒ndan ve nas─▒l meydana getirildi─či bilinmemektedir.
─░lk medeniyetleri meydana getirmi┼č olan M─▒s─▒rl─▒lar─▒n, S├╝merlilerin, Yunanl─▒lar─▒n, ├žoklukla Akdeniz ├ževresinde ve nehir boylar─▒nda ya┼čam─▒┼č olmalar─▒ bunlar─▒n gemi gibi bir ta┼č─▒ttan faydaland─▒─č─▒ gerek├žesini kabul ettirmektedir. Bu ara da Fenikelilerin gemicilikte ileri gittikleri, ─░lk Yunan medeniyetlerinin, Akdenizin ├že┼čitli b├Âlgelerinde s├Âm├╝rgeler meydana getirmi┼č olmalar─▒ ve buralar; devaml─▒ bir gidi┼č geli┼čin sa─članm─▒┼č olmas─▒, gemilerden faydalan─▒lma fikrinin bu ├ža─člarda yerle┼čmi┼č oldu─čunu g├Âsteri: Zaman ge├žtik├že. Yunanl─▒larda, Kartacal─▒larda ve Romal─▒larda yaln─▒z ticaret ve korsanl─▒kla de─čil, toplu olarak, y├óni donanma halinde deniz sava┼člar─▒na kat─▒lar gemiler de kulland─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz.
2 – Orta├ža─č─▒n sonlar─▒na do─čru k├╝rekli sava┼č ve ticaret gemileri, Akdeniz ├ževresinde ya┼čayan devletler taraf─▒nda kullan─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Bu devrede kad─▒rga (galer) denilen sava┼č

15 Aral─▒k 2006

Helikopter

Yerden dikli─čine havalanabilen ayr─▒ ┼čekilde yere konabilen tepeden pervaneli u├žaklara verilen ad. Helipokterlerin tepesinde ve kuyru─čunda olmak ├╝zere iki pervanesi vard─▒r. Tepesinde olan dikli─čine y├╝kselip al├žalmas─▒n─▒, kuyru─čunda olan da, yere yatay olarak yo almas─▒n─▒ sa─člar. ─░ki de─či┼čik y├Ânde olan bu hareketi sebebi ile helikopterler, ├žok dar alanlarda istenilen yere inebilmek ├Âzelli─čini ta┼č─▒rlar. H─▒z─▒n─▒n da az olmas─▒, yolcu ta┼č─▒man─▒n d─▒┼č─▒nda, ├že┼čitli i┼čleri yapmas─▒na ve ├že┼čitli yerlerde kullan─▒lmas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r. Da─člardaki ├že┼čitli kazalarda, sel ve yang─▒n fel├óketlerinde, u├žak alan─▒ olmayan yerlere posta ve ba┼čka ┼čeylerin g├Ât├╝r├╝lmesinde, ├že┼čitli asker├« i┼člerde, tar─▒m alan─▒nda hasta ta┼č─▒mada kullan─▒lma─ča elveri┼čli, bir ├že┼čit hava taksisi ├Âzelli─činde ara├žlard─▒r.

15 Aral─▒k 2006

├ľnceki


Kategoriler

Aylara G├Âre