'Fizik' Kategorisindeki Yazılar

Hareket

Bir cismin, durağan bir noktaya göre durumunun ya da yerinin değişmesine verilen ad.
Olduğu yerde duran bir cisim, dengededir. Denge durumunun bozulması, hareketin olması sonucudur. Hareket, çeşitli durumlara göre, çeşitlilikler gösterir.
Hareket, genel olarak ikiye ayrılır: 1 – Çizgisel hareket, 2 -Dönme hareketi. Çizgisel harekette bulunan cisimler, bir çizgi üzerinde ilerler. Cismin üzerinde gittiği çizgi, o cismin yörünge sini meydana getirir. Dönme hareketi, bir eksen çevresinde olan harekettir.
Gerek çizgisel harekette gerekse dönme hareketinde, üç şekilde hareket olur: Düzgün hareket, düzgün olmayan hareket düzgün değişen hareket.
Düzgün hareket, zaman ne oluyorsa olsun, ortalama hızı hep aynı olan harekettir. Böyle harekette, hareket eden cismin hızı değişmez, belli zaman aralıklarındaki hızı, zamanla orantısız olarak değişen harekettir.
Düzgün değişen hareket, hızı zamanla orantılı olarak değişen (artan yada eksilen) harekettir. Yani böyle harekette hız, zamanın birinci dereceden bir fonksiyonudur. Böyle harekette hız, zamanla artıyorsa, harekete düzgün hızlanan hareket eğer zamanla azalıyorsa, harekete düzgün yavaşlayan hareket demir.
Tabiatta, canlı ve cansız varlıklar, hareket edip etmediklerine göre üç bölüme ayrılır:
1 – Hareket etmeyen varlıklar. Bunlar, cansız varlıklardır. Topraklar, taşlar, madenler, dağlar, tepeler, kendiliklerinden hareket edemezler.
2 – Bulundukları yerde hareket eden varlıklar. Bunlar da, bitkilerdir. Dikkat edecek olursak, belli bir yere ekilen bir tohum ya da diki|en bir fidan, zamanla gelişir, yer değiştirmediği halde, büyümesine devam eder. Ağaç şeklini alır, Çevresine dallar salar. Bulunduğu yere göre de, güneş ışığını alabilmek için, güneş ışığının geldiği tarafa doğru, yine yerini değiştirmeden döner. Bu yerini değiştirmediği halde, hareket edildiğinin örneğidir.
3 – Tam olarak hareket eden varlıklar. Bunlar da hayvanlar ve insanlardır. Hayvanlar ve insanlar, yiyecek bulmak, yaşamalarının gerektirdiği şeyleri yerine getirebilmek için, devamlı olarak yer değiştirirler ve hareket ederler.İnsan ve hayvanlarda hareket:
İnsan ve hayvanlarda hareket ,iki türlüdür:
1 – İsteyerek yapılan hareketler. Bir hayvanın istediği bir yere doğru gitmesi, bizim koşmamız, bacağımızı, kolumuzu oynatmamız, ağzımızı açıp kapamamız, isteyerek yapılan hareketlerdir.
2 – İstediğimiz dışımda yapılan hareketler. Gerek insanların, gerekse hayvanların, istekleri dışında yaptıkları hareketlerdir. Kanın dolaşımı, kalbin atması, bağırsakların, midenin çalışması gibi hareketler, isteğimiz dışında olan hareketlerdir.
İnsanlarda ve hayvanlarda, isteğimizle olsun, isteğimiz dışında olsun, hareketi sağlayan organlar, kemikler, kaslar ve eklemlerdir .

15 Aralık 2006

Hidro – elektrik

Türbinlere akıtılan suyun, jeneratörleri çalıştırmasıyla elde edilen elektrik gücü. Barajlardan, akar sulardan, çeşitli su kaynaklarından borular aracı ile türbinlere akıtılan su, türbinlerden geçerken bunlardaki kanatları iter. Böylece kanatların bağlı bulunduğu silindirler döner. Bu silindirler, bir elektrik jeneratörüne bağlı olduğundan, silindirlerin bu hareketi ile jeneratörler çalışmış olur. Böylece su gücünden elektrik gücü elde edilmiş olur. Su gücünden elde edilen bu elektrik gücü ucuza mal olduğundan, bu yolla elektrik gücü elde etmek işlemi, önemli gelişmeler kazanmıştır.

15 Aralık 2006

Isı

Cisimlerin üzerinde türlü etkileri olan bir fizik kudreti, bir çeşit enerji. Bilim adamlarının düşüncelerine ve deneylerine göre ısı, maddeleri meydana getiren atom, molekül ve elektronların, çok büyük bir hızla hareket etmelerinden meydana gelen hareket enerjisi nden meydana gelmektedir. Bu hareketler bizde ısı duyumunu uyandırır. Isı ağır madde olmadığı, ne hacmi ne de ağırlığı olmadığı İçin çıplak gözle, ya da mikroskopla görülemez.
Yeryüzü için en önemli ısı kaynağı güneştir. Güneş, gönderdiği ışık ışınları
ile yeryüzünü aydınlattığı gibi, ısı da sağlamış olur. Güneş ışığının dışında,ısı kaynağı olan ve bize ısı sağlayan çok çeşitli kaynaklar vardır.
Isı veren bir cisim, sıcaktır. Soğukluk ısı yokluğudur. Bir yeri soğutmakla oraya soğukluk sokmuş olmayız, oradan ısıyı alıp götürmüş oluruz. Bir cismin sıcak ya da soğuk oluşu sıcaklık ya da soğukluk derecesi, termometreile ölçülür.
Isı etkisi altında kalan maddeler (katı maddeler, sıvılar, gazlar) hacımlarında bir değişiklik, bir artma meydana getirirler. Isı miktarı birimi kaloridir.

15 Aralık 2006

Işık

Kaynağı akkor haline gelmiş çok sıcak bir madde olan, eşyayı aydınlatıp görmemize ve renkleri ayırt etmemize yarayan bir enerji.
Işık, bir ışık kaynağından çıkar. Güneş yıldızlar, akkor haline gelmiş katı cisimler, gazlar birer ışık kaynağıdır. Işık kaynakları tarafından aydınlatılmış cisimlerden; bazıları da etraflarına ışık yayarlar. Bunlar da aydınlatılmış cisimleri meydana getirirler. En doğal ışık kaynağı güneştir. Yeryüzü, güneşin gönderdiği ışıkla aydınlanır.
Bir ışık kaynağından çıkan ışık, doğru yolla çevresine ışınlar halinde yayılır. Işığın yayılma yolu üzerine çıkan cisimlerden saydam olmayanlar ise ışığın geçmesine engel olurlar. Işığın yayılma yolu üzerindeki bu cisimlerin durumuna göre, gölge yarım gölge ve karanlık alanlar belirir.
Işığın da, ses gibi, fakat çok daha büyük bir yayılma hızı vardır. Işığın hızı, ilkin XVII. yüzyılda, Danimarkalı bir astronom tarafından ölçülmüştür. Bu ölçüye ve sonradan yapılan bir çok ölçülere göre, ışığın havada ve boşluktaki hızı saniyede 300,000 metredir.Işık, her hangi bir parlak cisim üzerine geldiğinde, doğrultusunu değiştirerek, geldiği ortama doğru, yine belirli bir doğrultudan gider. Bu olay, ışığın gelme açısı yansıma açısı, ve yansıyan ışın, aynı düzlem içindedir. Gelme açısı da yansıma açısına eşittir.Işık, saydam bir ortamdan, başka saydam bir ortama geçtiğinde ise doğrultusunda bir değişiklik meydana gelmek suretiyle yoluna devam eder. Bu olay,ışığın kırılmasını meydana getirir.

15 Aralık 2006

İş

Bir kuvvetin uygulanmış olduğu yer üzerindeki etkisi. Fizik bilimi yönünden bu duruma göre iş, bir kuvvet kullanarak bir şeyi hareket ettirmek, yani sürtünme kuvveti, ağırlık kuvveti gibi bazı dirençleri yenmektir. İş, kuvvet doğrultusunda gidilen yol ile oranlıdır. Bu duruma göre de, iş = kuvvet X yol.
İş birimi kilogram – metredir. Bu birim, bir kilogramlık bir kuvvetin, kendi doğrultusunda bir metre boyunca etki ettiği zaman gördüğü işe eşittir.

15 Aralık 2006

Düzlem aynalar

Yansıtıcı yüzeyleri düzlem olan aynalara verilen ad. Düz aynaların verdikleri görüntüler, cisimlerin aynı büyüklüktedir. Fakat, ters zahiri bir görüntü verirler.

15 Aralık 2006

Enerji

Bir sistemin iş yapabilme yeteneği. Başka bir deyimle, bir insan, bir hayvan, bir taş parçası, herhangi bir şey, hareket edebiliyor ya da başka bir cismi hareket ettirebiliyorsa onda enerji var demektir.
Enerji, hareket enerjisi (kinetik enerji) ve durum enerjisi (potansiyel enerji): olmak üzere başlıca iki bölüme ayrılır.
Hareket enerjisi hareket eden bir cismin verdiği enerjidir. Hareket halin de olan bir cisim, iş görebilme yetkin ligini kazanmıştır. Hareket enerjisi, cismin hızına ve kütlesine bağlıdır.Hızı (V) ağırlığı (P) olan bir cismin hareket enerjisi,
1/2. P/9,8. V2 formülü ile hesaplanır. Burada P kilogram Vmisn olarak ele alındığında, enerji, kilogrammetre cinsinden çıkar.
Durum enerjisi, bir cismin içinde bulunduğu durum ya da uğradığı şekil değişikliği dolayısıyla kazandığı enerjidir. Potansiyel enerji, iş cinsinden bir büyüklüktür, aynı iş birimleriyle ifade edilir. Cismin ağırlığı (PP) düştüğü ya da çıkardığı yükseklik (h) olduğuna göre,
Potansiyel enerji = p.h dır. Çoğu hallerde, bu iki enerji, aynı zamanda, aynı cisimlerde bulunabilir. Durum enerjisi ve hareket enerjisine bir olarak mekanik enerji adı verilir.
Enerjinin sakımı prensibine göre, evrendeki enerji miktarı daima sabittir, sadece enerjinin şekli değişir. Elektrik enerjisi, ampullerde ışık, elektrik fırınlarında ısı enerjisi haline çevrilir. Fakat bu çevrilmelerde, enerji miktarı daima sabit kalır. Yani, (bir şekildeki enerjinin değeri, diğer şekildeki enerjinin değerinin aynıdır.
Ancak, Einsteine göre madde, yoğunlaşmış bir enerjidir. Enerji maddeye, madde de enerjiye dönebilir. (M), Kütle, (E) Enerji, (C) Işık hızı olduğuna göre,
M = M/C2
E = M/C2
dir. Bu hipoteze göre, tek başına maddenin sakımı kanunundan bahsetmek doğru değildir. Evrende, maddenin ve enerjinin birlikte sakımından bahsedilebilir. Yani, evrendeki enerji ve madde miktarı toplamı sabittir. Fakat, gerektiğinde madde enerjiye, enerji maddeye dönüşebilir.

15 Aralık 2006

Farad

Elektrikte, kondansatörlerin sığasını ölçmek için kullanılmakta olan bir birim. İngiliz fizik ve kimya bilgini Faradayın adından gelmektedir.
Bir kondansatöre, bir voltluk bir elektrik gerilimi uygulandığında, aldığı elektrik yükü bir kulonsa, o kondansatörün sığası bir Farad olur.
Farad, büyük bir sığa birimidir. Bu sebeple, pratikte pek kullanılmamaktadır. Bunun yerine, genel olarak, daha küçük bir birim olan mikrofarad kullanılır. Bir milyon mikrofarad, bir farada eşittir.

15 Aralık 2006

Derece

Türlü ölçü âletlerinin ölçeğinde işaret edilmiş bulunan başlıca bölümlerden her biri. Fizikte sıcaklık ölçüsü birimidir.

15 Aralık 2006

Dinamometre

Kuvvet ölçen âletlere verilen ad. Dinamometrelerin esası, esnek cisimlerdir. Bu esnek cisimler, kendilerine etki yapan kuvvetlerin şiddetleri oranında biçimlerini değiştirirler. Bu biçim değiştirmeler, belli kuvvetlerin belli şiddetlerine göre ayarlanmış olduğu için, dinamometreye uygulanan kuvvetin şiddetini kolaylıkla bulmak mümkün olur.Dinanamometrelerin pek çok çeşitleri vardır. En basit dinamometre el kantarıdır.

15 Aralık 2006

Sonraki Önceki


Kategoriler

Aylara Göre