'Biyoloji' Kategorisindeki Yazılar

Diyatomeler

Bir yosun familyası. Tek hücreden meydana gelmişlerdir. Üzerlerinde, silisten yapılmış, sabun kutusu gibi iki parçalı bir kapakları vardır. Kapak üzerindeki deliklerde sitoplazma uzantıları çıkar.Hareketleri bu uzantılarla olur.

15 Aralık 2006

Dokular

Belirli bir iş yapmak üzere bir ya da birkaç çeşit hücrenin bir araya gelmesinden meydana gelen topluluk. Genel olarak, hayvansal dokular ve bitkisel dokular olmak üzere iki bölüme ayrılırlar.Hayvansal dokuları, epitel doku, katılgan doku, kan doku, kemik doku, kıkırdak doku, kas doku,sinir doku olmak üzere 7 grupta toplamak mümkündür. Epitel doku, Vücudumuzun dışını kaplayan deri ile vücut içindeki boşlukları, sindirim borusu ile kalb ve damarların iç yüzlerini döşeyen zarlar ve doku hücrelerinin hepsi de az çok sal deri yemek borusunun içini örten epiteline sümüksü zar (mukoza), bütün bezlerin yapıldığı dokudur. Bu salgıyı çıkarırlar. Doğrudan doğruya salgı çıkarmak işi ile yüklü olan hücreler bir araya gelerek bezler i meydana getirmişlerdir. Vücudun dışını kaplayan örtü epiteline kalb ve damarların içini örten epitele de Endotel adı verilir. Epitel doku hücrelerinin biçimi, yassı, kübik silindirik ya da prizmatik olur.
Bazılarının serbest yüzlerinde ince toir kutikula tabakası ve titrek tüycükler bulunur. Epitel doku hücreleri ya bir sıra ya da çok sıralı olabilir.
Katılgan doku, dokuları ve organları birbirine bağlıyan, bulunduğu yere dayanıklık ve esneklik veren bir ambalaj dokusudur. Bu doku hücreleri, yıldız biçiminde katılgan doku hücreleri ile amipsi hareketli olan akyuvarlar dır. Ara maddesi içinde ayrıca, ince esnek tellerle kalın kollagen teller vardır. Bundan başka yuvarlak ve içi yağla dolu hücreler de bulunabilir. Bu şekildeki doku da yağ doku adını alır.
Kandoku, Ara maddesi sıvı olan bir dokudur. Hücreleri alyuvarlar akyuvarlar, trombositlerdir. Ana maddesi ise, plâzma adını alır.Kıkırdak doku, bulunduğu yere sertlik ve esneklik veren kıkırdak maddesi ile yuvarlak kıkırdak hücrelerinden yapılmış bir dokudur. Hücreler, ikili üçlü gruplar halinde toplanmıştır. Hücreler kondrin denen bir madde salarlar. Hücre salgıları arttıkça, hücre kümeleri birbirinden uzaklaşırlar. Doğumdan önce çoğu kıkırdak halindedir. Sonra kıkırdaklar yavaş yavaş kemikleşir.
Kemik doku, vücuda desteklik veren kemikleri meydana getiren dokudur. Hücreleri örümcek biçiminde, ara maddesi settir. Sert ve sünger doku olmak üzere iki türlü kemik doku vardır. Yassı ve kısa kemiklerin dış kısımları sert dokudan yapılmıştır. Kas doku, iğ biçimindeki kas hücrelerinin yan yana gelerek miyogliya denen bir ara maddesi ile birleşmesinden meydana gelen bir dokudur. Hücrelerinin yapılışına göre bölümlere ayılır.
Sinir doku, nöron denilen sinir hücreleri ile nörogliya denilen bir ara maddesinden yapılmış bir dokudur.

15 Aralık 2006

Donma

İnsan ve hayvanlarda, şiddetli soğuklar karşısında derinin ve deri altında bulunan dokuların donması hali. Vücudun, özellikle insan vücudunun en çok soğukla karşı karşıya kalan el ve ayak parmaklarında, şiddetli soğuklar karşısında donma meydana gelir. Donmanın meydana gelmesi ile o bölgedeki doku ve hücreler, normal kan alışverişlerini yapamazlar ve hücreler, normal kan alışverişlerini yapamazlar ve böylece o bölgeler, canlılıklarını kaybetmiş olurlar. Bu durum, soğukların çok şiddetli olması ve uzun süre devam etmesi hallerinde, bütün organizma içinde meydana gelir. Her iki durumda da ya o organ, ya da bütün vücut, canlılığım kaybetmiş olur.

15 Aralık 2006

Çene

Başımızın ön bölümünde üzerine dişlerin saplı bulunduğu altlı üstlü kemik parçalarına verilen ad. İnsan ve hayvanlarda alt ve üst çene olmak üzere iki ayrı bölümden meydana gelmiştir. Üst çene hareketsizdir, alt çene ise bir tek kemikten meydana gelmiştir ve oynayabilir. Alt çenenin aşağı yukarı doğru hareketi ile de konuşmak ve besinleri çiğnemek imkân elde edilmiş olur.

15 Aralık 2006

Burun

Alınla üst dudak arasında, çıkıntılı koklama ve solunum organı.
Burnun dış kısmı deri, kıkırdak ve kemikten meydana gelmiştir. Yüzün önünde ve ortasında bu çıkıntı, üç yüzlü bir piramide benzer. Bu çıkıntının tepesi, burun kökü, yan yüzlerinin ortasındaki kenarı burun sırtı adını alır. Piramidin tabanında iki burun deliği vardır. Burun deliklerinin yanlarını sınırlayan bölümüne burun kanatları, denir. Burun deliklerinden giren deri 1,5 santimetre kadar içeri kıvrıldıktan sonra burun boşlukları mukozası ile devam eder. Burun deliklerinin, burun derisi ile örtülü olan bölümüne burun vestibülü denir ki burada burun kılları bulunur. Burun boşlukları, orta çizginin yanlarında (burun bölmesi) yüz ve kafa kemiklerinin yaptıkları iki boşluktur.
Burun ile burun boşluklarının, koku ile ilgili olan bölümü, burun boşluklarının üst bölümündedir. Burun boşluklarının öbür bölümleri, solunumla ilgilidir.
Burun boğuklarının koku parçasının mukozası içinde, koku hücreleri denilen duygu hücreleri vardır. Bu hücreler, koku izlemini alarak koku sinirlerine verir. Kokunun duyulabilmesi için havadaki koku atomlarının burnun bu bölümüne gelmesi gerekir.

15 Aralık 2006

Büyüme

Organizmanın belli bir zaman içinde ve ahenkli olarak gelişmesi. Büyümede, kalıtımla ilgili ve gelişme hormonlarının en önemli rol oynadığı iç faktörler sistemi ile; ısı, güneş ışını, besin ve rutubetin rol oynadığı dış faktörler önemlidir. İç ve dış faktörlerin rol oynadığı büyüme, başka bir deyimle, kas, kemik ve organların dokularındaki hücrelerin artışıdır; organizmanın çeşitli yerlerinde yağ birikmesinden ileri gelen bir artış değildir. Bu bakımdan büyümede en küçük birim olarak hücre alınır. Büyüme halinde hücrelerin sayısında bir çoğalma olacağı gibi, hücre hacimlerinde de bir artma görülür.
İnsanda büyüme, doğumdan önce ve doğumdan sonra olmak üzere iki bölümde olur. Birinci bölüm, erkeklik hücresinin, dişilik hücresini aşılamasından sonra hücrelerin çoğalması ile başlar ve aşılı yumurta, doğum gününe kadar 50 cm. boy, 3.5 kilo ağırlık kazanır. Doğumdan sonraki bölümde kalıtımla ve dış faktörlerin etkisi ile büyüme devam ederek, ortalama olarak 65 kilo ağırlık ve 165 cm. boya kadar ulaşılır. Büyüme kızlarda en geç 30 yaşına, erkeklerde en geç 22 – 26 yaşına kadar devam eder.
Memeli hayvanlarda büyüme, esas olarak insanlardaki büyüme gibidir. Fakat gerek büyüme süresi, gerekse büyümeye etkisi olan faktörler bakımından değişiklik vardır.
Bitkilerde büyüme, bitkilerin çok hücreli, ya da tek hücreli olmalarına göre değişir. Çok hücreli bitkilerde büyüme özel doku hücrelerinin üremesi, uzunluk ve genişliklerinin artması ile olur .Tek hücreli bitkilerde büyüme ise, çoklukla her yöne doğru olabilir.

15 Aralık 2006

Blastomer

Döllenmiş yumurtanın bölünmesiyle meydana gelen hücrelere verilen ad. Yumurta aşılandıktan sonra kutuplarından ikiye ayrılarak blastomer adı verilen iki hücre meydana gelir. Bunların, kutuplarından ve daha sonra ekvatorlarından bölünmeleriyle sekiz blastomer meydana gelir. Bu bölünme devam ederek döllenmiş yumurtanın safhaları olan Morula, Blastula, Gastrula denen safhalar meydana gelir. Başka bir deyimle Blastomer, embriyo parçası demektir.

15 Aralık 2006

Canlı varlıklar

Doğan büyüyen, üreyen ve ölen varlıklara verilen ad. Canlı varlıklar, cansız varlıklarla birlikte tabiat ı meydana getirirler.
Canlı varlıkların doğmaları, büyümeleri, üremeleri, ölmeleri, yaşamanın yaşamaları da hayat dediğimiz olayın meydana gelmesini sağlar.
Canlıların özellikleri : Canlıların belli biçimleri ve büyüklükleri, belli bir yaşama süreleri içinde doğum, yetişme, erginlik, ölüm gibi başlıca safhaları geçirirler. Bu safhalar boyunca da canlılar yaşama olayı denen beslenme, sindirim, özümleme, solunum, boşaltım, salgı, hareket, duyarlık üreme gibi faaliyetlerde bulunurlar.
Canlıların yapısı : Bütün canlılar hücrelerden yapılmıştır. Canlıların hücreleri, şekil ve özellikçe birbirlerinden epeyce farklı olmakla beraber, pek az değişiklik gösterir. Bir tek hücreden yapılmış canlıların dışında (protozoalar, bir hücreli algiler ve bakteriler) diğer bütün canlılar, birçok hücrelerden yapılmıştır.
Bir hücre, protoplazma denilen pelte kıvamında, saydam ve heterogen bir kütleden yapılmıştır. Protoplazmanın ortasında, ışığı daha fazla kıran, bu yüzden de daha parlak çekirdek nucleus adı verilir. Mikroskopla bakıldığında protoplazmada şu kısımlar ayırt edilir: Sıvı halde besin maddelerini yada boşaltım maddelerini taşıyan Vaküoller yedek maddeler, mitokondriler. Golgi cihazı, bitkilerde plastidler.
Çekirdeğin etrafında ve protoplazmanın etrafında birer zar bulunur. Çekirdeklerin içinde çoklukla çekirdekçik nucleolus denen küçük bir cisim vardır. Canlı maddenin, dolayısı ile hücrenin kimyasal analizi incelendiğinde; canlı ağırlığın %50 ile % 90 oranını suyun meydana getirmiş olduğu görülür. Bundan başka, canlı maddenin organik yapı elementlerinden olan hidrojen, oksijen, karbon, azot, kükürt, fosfor, brom, iyot, organizmanın başlıca organik bileşimlerini meydana getirir. Proteinler; şeker, nişaşta, yağlar , canlı maddenin esas yapı taşlarını meydana getirirler.
Tek hücreli canlılar dışında kalan bütün canlılar, birçok hücreden yapılmıştır. Bu da, aynı işi gören bir çok hücrenin bir araya gelmesi sonucu dokular ın meydana gelmesiyle olmuştur. Dokular organları, sistemleri meydana getirmişler ve böylece çok hücreli canlı bir organizmanın meydana gelmesini sağlamışlardır.
Canlıların bölümü : Canlılar başlıca iki bölüme ayrılır : Bitkiler ve hayvanlar. Her iki varlık da canlılar arasında yer almakla beraber, bunların birbirlerine benzeyen tarafları kadar, benzemeyen tarafları da vardır. Çoklukla hayvanların bitkilerden ayrılmasına sebep olan genel karakterler arasında hayvanların hareket etmeleri, bitkilere göre daha karışık yapıda olmaları, besinlerini ayrı yollardan elde etmeleri, hücre yapısı ve çalışması arasında farklar olmaları yer alır.

15 Aralık 2006

Cenin

Hayvanlarda embriyonun bütün organları belirdikten ve kan dolaşımı başladıktan sonra aldığı ad. (İnsanda, embriyonun üçüncü ayından itibaren geçen devre). Omurgalıların çoğunda embriyo ve cenin devresinin ana dokuları dışında geçmesine karşılık, memeli hayvanlarda bu devre ana dokuları içinde geçer. Böylece cenin, dış hayatla bağdaşmak gücünü kazanıncaya kadar ana rahminde kalmış olur.

15 Aralık 2006

Bakterisid

Bakteri öldüren – Bakterilerin yaşamasına engel olan bütün maddelere verilen ad. İnsan ve hayvan organizmalarında, hücre ve sıvılarda, ve bazı cisimlerde (bazı ilâçlar ve serumlar) bakterileri harap etme kabiliyeti vardır.
Bu özellik, bilhassa zararlı olan bakterileri öldürebilmek bakımından sağlıkla önemli rol oynar.

15 Aralık 2006

Sonraki Önceki


Kategoriler

Aylara Göre