Ne ve Nedir

Rüzgar

15 Aralık 2006

Havanın hareketlerine verilen ad. Bu hareketler havadaki sıcaklık farklarından ileri gelmektedir. Yeryüzünde yan yana bulunan iki bölgeden daha fazla ısınanı üzerindeki hava sıcaklığı arttığı için genişler ve hafifleyerek yükselir. Bu sebeple o bölgede basınç azalmış, olur. (alçak basınç). Buna karşılık, daha serin bölgedeki hava soğur ve sıkışır. Bu bölgedeki havanın yoğunluğu ve basıncı artar (yüksek basınç) Basıncı çoğalan bu soğuk hava (yüksek basınçlı hava), ısınmış ve basınç azalmış (alçak basınçlı hava), havanın yükselmesi ile boşalan bölgelere akın eder. Bu durum, bir hava hareketini, dolayısıyla rüzgârı meydana getirir.
Yüksek basınç merkeziyle alçak basınç merkezleri arasındaki fark ne kadar çok olursa, havanın hareketi o kadar hızlı, bunun sonucu da, rüzgârın kuvveti o kadar çok olur.
Karalar, suya göre sıcağı daha çok yansıttığından (gündüzün), denizlerden daha sıcaktır. Bu sebeple, gündüzleri karalar alçak basınç merkezleri durumundadır. Rüzgârlar, denizlerden karalara doğru olur. Geceleri, ise durum tam tersinedir; karalar daha çabuk, denizler daha geç soğur. Karalar yüksek basınç merkezleri, denizler de alçak basınç merkezleri durumundadır. Rüzgârlar karalardan denizlere doğru bir yön takip ederler.
Kutup bölgeleri, devamlı soğuk havanın bulunduğu bölgeler oldukları için yüksek basınç merkezi durumundadır. Ekvator bölgesi ise, alçak basınç merkezidir. Bu duruma göre, Kutuplardan (yüksek basınç merkezleri), Ekvatora doğru (alçak basınç merkezi) devamlı bir hava hareketi meydana gelir.
Saniyede 4-20 metre hızla esen rüzgârlara hafif rüzgâr, saniyede 20.34 metre hızla esen rüzgâra fırtına, saniyede 34 metreden hızla esen rüzgârlara da kasırga adı verilir.
Rüzgârlar, estikleri yönlere göre de adlar alırlar. Kuzeyden esenlere yıldız güneyden esenlere kıble, kuzeydoğudan esenlere poyraz, güneybatıdan esenlere karayel, güneydoğudan esenlere keşişleme, doğudan esenlere güneydoğusu, batıdan esenlere günbatısı adları verilir.
Bunlardan başka, tropikal ülkelerdeki sürekli olan rüzgârlara alizeler, belli mevsimlerde denizlerden karalara doğru esen rüzgârlara meltem adları verilir.

Kategori: Genel CoÄŸrafya