'Politika ve Siyaset' Kategorisindeki Yazılar
Dokunulmazlık, ilişilmez, karışılmaz olma hali ve hakkı. Siyasî ve hukukî bir anlamı olan dokunulmazlık hali bizde, Anayasamıza göre milletvekillerine tanınan bir haktır. Anayasanın 17. maddesine göre, hiç bir milletvekili, Meclis içindeyi oy kullanmasından, sözlerinden ve demeçlerinden sorumlu olmadığı gibi, Meclis içindeki oy ve görüşünü ve demecini, Meclis dışında söylemesinden sorumlu değildir. Bir milletvekilinin, milletvekili seçilmeden önce işlediği bir suç için ya da milletvekili bulunduğu sırada işlediği bir suç için sorguya çekilmesi, ancak Meclis genel kurulunun oyu ile mümkün olabilir. Dokunulmazlık, milletin temsilcisi olma özelliğini taşıyan milletvekillerinin görevlerini yapabilmelerini sağlayan önemli bir haldir.
15 Aralık 2006
Türkiye Cumhuriyetinde faaliyette bulunmuş olan siyasî partilerden biri 7 Ocak 1946 da Ankarada kurulmuştur. Remzi D.P. dir. Kurucuları Celâl Bayar, Fuat Köprülü Adnan Menderes, Refik Koraltandır. 1946 seçimlerine katılmış ve 65 milletvekili ile Mecliste temsil edilmiştir. 1950 seçimlerinde 411 milletvekili ile iktidara gelmiş, 1954 ve 1957 seçimlerinde yine büyük çoğunluk kazanarak iktidarda kalmıştır.
Tek parti rejiminin doğurduğu siyasî iktisadî ve hukukî güçlükler, geniş çapta memnuniyetsizliklerin belirmesine sebep olmuş ve Demokrat Partinin kurulmasında başlıca rolü oynamıştır. İkinci Dünya Savaşından sonra, ülkemizde demokratik bir düzenin kurulması için, iktidarda bulunan Cumhuriyet Halk Partisi mensupları arasında bazı teşebbüslerin belirmesine yol açmış, sonradan Demokrat Partinin kurucuları olan Celâl Bayar, Fuat Köprülü Adnan Menderes ve Refik Koraltanın bu partinin Meclis grubuna verdikleri Dörtlü bir takrirle bu yolda ilk adım atılmıştır. Böylece^ 1964 yılında girdiği seçimlerde fazla milletvekili çıkarmamakla beraber, 1950 seçimlerinde, büyük bir çoğunlukla, iktidara geçmiştir.
Demokrat Parti, programında Cumhuriyet Halk Partâsinden, başlıca iktisadî politikasında ayrılmakta idi. Demokrat Partinin iktisadî programı, liberal bir politikadır. Devletçiliğin sınırlandırılıp tarif edilmesini ve sınırını aşmamasını savunur. Devletçiliğin, özel teşebbüsün yetişemediği ya da kamu görmediği istihsal alanlarına ve kamu hizmetlerine inhisar etmesini ileri sürer
Demokrat Parti, iktidara geldiği ilk yıllarda, ülkemizde demokrasinin gelişmesi için önemli kanunlar çıkarmış, yeni yeni çalışma alanları meydana getirmiş, artan milletlerarası münasebetlerde Türkiyenin hakkı olan önemi görmesini sağlamağa çalışmıştır.Fakat, özellikle 1957 yılından itibaren demokrasi konusunda olan tutumunu değiştirmiş ve muhalefet partilerini basını, üniversiteyi kayıtlayıcı hükümler altına sokmağa çalışmıştır.Gittikçe artan bu tutum sonunda, Türk Silâhlı Kuvvetleri 27 Mayıs 1960 tarihinde, Demokrat Parti yönetimine son vermiş ve bütün Demokrat Parti sorumluların, yargılamaları yapılmak üzere tevkif etmiştir.
Yapılan yargılamalar sonunda, Demokrat Parti sorumluları Anayasaya ihlâl suçu ile cezalandırılmışlardır.30 Eylül 1960 tarihinde de Demokrat Parti mahkeme kararı ile kapatılmıştır.
15 Aralık 2006
Deniz vasıtalarına bindirilmiş küçük ya da büyük askerî kuvvetlerin, deniz ve hava savaş kuvvetlerinin desteği altında düşman kıyılarına çıkmalarına ve buralarda tutunarak köprübaşı kurmalarına verilen ad. Çıkarma, savaşların bir bölümüdür ve düşman ülkelerine taarruz ya da düşman ülkelerini istilâ amacı için yapılır. Önemli bir deneme olan çıkarmanın başarılı olabilmesi için, çıkarma noktasının, çeşitli şartlarının uygun olması, çıkarmayı yapacak kuvvetlerin, her bakımdan üstün ve kuvvetli olması, hava ve deniz kuvvetlerinin destekleyici vazifesini başarı ile yapabilmesi gereklidir.
Çıkarma, siyasî ya da askerî amaçlarla yapılır ve başlıca üç bölüme ayrılır: a - Çıkarma yerinin seçilmesi, b - Hazırlık, c - Çıkarmayı yapma. Çıkarma yeri, savaş plânına uygun olarak hükümet ya da başkomutanlık tarafından seçilir. Bu yer çıkarma zamanı tâyin edildikten sonra çıkarma yapacak kuvvetlerin hazırlanmasına geçilir. Çok önemli olan bu bölümde, çıkarma durumu en ince teferruatına kadar tetkik edilerek çıkarma yapacak kuvvetlerin miktarı, destekleyici kuvvetler, v.s. inceden inceye tutulmuş bir şekilde ve baskın halinde fiilî olarak çıkarma yapılır.
Tarih: Çıkarma, savaş sanatının er eski konularından biridir. Tarih öncesi devirlerde çıkarma, denizaşırı göçlerin tabiî bir sonucu idi. Daha uygun yaşama şartlarına sahip bölgeler, devamlı çıkarmalara sahne olmuştur. Keltler, İngiltere adasını bu amaçla işgal etmişlerdir. Kuzey Afrika kıyılarına bu amaçla çıkarmalar yapılmıştır. Tarih boyunca devam ede gelen bu çıkarmaların, sonuçları bakımından en önemlilerine özellikle son yüzyılda rastlanır. Savaş ve silâh vasıtalarının değişmesi ve bollaşması, orduların asker miktarı bakımından artması, hava ve deniz kuvvetlerinin çok kuvvetli duruma gelmesi , çıkarmanın önemini ve kuvvetini son yüzyılda artırmıştır. Birinci Dünya Savaşından önce İtalyanların Trablusgarpa çıkarma yapmaları , Birinci Dünya Savaşında Çanakkale üzerine yapılan , çıkarma , İkinci Dünya Savaşı sırasında Normandiya çıkarması, çıkarma tarihinin en önemli büyük ve sonuç veren çıkarmaları arasında yer almaktadır.
15 Aralık 2006
Türkiye Cumhuriyetinde faaliyette bulunmakta olan siyasî partilerden biri. 10 Şubat 1954 de kurulan Cumhuriyetçi Millet Partisi ile 19 Mayıs 1952 de kurulan Türkiye Köylü Partisinin, 17 Ekim 1958 tarihinde birleşmesi ile meydana gelmiştir. Her iki partinin başlıca inanışlarının bir araya gelmesi ile kurulan bu parti .Milliyetçiliğe bağlı olduğunu lâikliğin dini düşmanlığı şeklinde anlaşılmaması gerektiğini, İnsan Hakları Beyannamesinin Anayasamızda açıkça ifade edilmesi gerektiğini, iktisadî alanda özel teşebbüsün gücünün yetmediği alanlarda devletin teşvikçi ve yardımcı olması gerektiğini savunmaktadır.
15 Aralık 2006
Türkiye Cumhuriyetinde faaliyette bulunmuş olan partilerden biri. Rumuzu C.M.P. sembolü adaleti temsil eden bir terazidir. Millet Partisinin kapatılmasından sonra 1 Şubat 1954 tarihinde, kurulmuştur. 17 Ekim 1968 tarihinde, Türkiye Köylü Partisi ile birleşmiş, meydana gelen bu yeni partinin adı da Cumhuriyetçî Köylü Millet Partisi olmuştur.
15 Aralık 2006
Türkiye Cumhuriyetinde faaliyette bulunmakta olan siyasî partilerden biri. 11 Eylül 1923 tarihinde Ankarada kurulmuştur. 23 Ekim 1923 de Halk Fırkası adını almış, 10 Kasım 1925 de adı Cumhuriyet Halk Fırkası olmuş, 1925 yılında Cumhuriyet Halk Partisi olarak değiştirilmiştir. Remzi C.H.P. sembolü altı oktur.
Cumhuriyet Halk Partisinin doğuşu, Anadolu ve Rumeli Müdafaaî Hukuk Cemiyetinin sonunu bildiren Dokuz Umdelik bir beyanname ile ilân edilmiştir. Kurtuluş Savaşını yönetmiş olan Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1 Nisan 1923 de seçimi yenilemeye karar vermesi üzerine Mustafa Kemal, 8 Nisan 1924 de Anadolu ve Rumeli Müdafaaî Hukuk Cemiyeti adına Dokuz Umde lik bir program yayınlamıştır. Siyasî bir parti olmamakla beraber, derinliğine siyasî faaliyet göstermiş olan bu cemiyetin, vatandaşların uygulaması ile Halk Fırkası na geçeceğini bildirmiştir. Büyük Millet Meclisinin ikinci devresine katılan milletvekillerinin 7 Ağustostan 11 Eylüle kadar yaptıkları toplantılarda Halk Fırkası tüzüğü müzakere ve kabul edilmiştir. Partinin kuruluş dilekçesi de 23 Ekim 1923 de verilmiştir.
Cumhuriyet Halk Partisi, kuruluşundan bu güne kadar hukukî bünyesi ve siyasî durumu bakımından derin değişmelere uğramıştır: a - Millî ve manevî kuvvetleri aynı düşünce ve hareket etrafından toplayan bir dernekten (vatanperver kitlesinden) siyasî bir partiye geçiş; b - Bu teşekkülden tek ve totaliter bir partiye geçiş c - Bu
hüviyetin bırakılması ile çok partili rejimin demokratik bir unsuru haline geçiş.
1923 yılından 1950 yılına kadar aralıksız yirmiyedi yıl iktidarda kalmış bir parti olan Cumhuriyet Halk Partisi, Türk milletinin çağdaş medeniyet seviyesine ulaşması yolunda, Atatürkün önderliği altında devrim hareketlerine girmiş, 1930 - 46 yılları arasında tek parti hâkimiyetinin gerektirdiği şekilde hareket etmiş olmasına rağmen, 1946 yıllından itibaren çok partili hayata gidilmesinde önayak olmuştur. Böylece 1946 - 50 yılları arasında karşısına çıkan muhalefet partileriyle mücadelede bulunmuş, 1950 yılında yapılan genel seçimlerde Büyük Millet Meclisindeki çoğunluğunu kaybederek, muhalefette kalmıştır. O tarihten bu yana gerek büyük bir vatandaş topluluğu tarafından benimsenmesi, gerekse tecrübeli bilgili ve prensipleri belli bir parti olması bakımından en önemli ve büyük bir siyasî parti olmak durumunu muhafaza etmiştir.
Cumhuriyet Halk Partisi, programı şu altı ilkede sembolleşmiştir:
Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, İnkîlâpçılık, Devletçilik, Laiklik, Halkçılık
15 Aralık 2006
Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı ile dominyon statüsünü kazanmış olan deniz aşırı ülkelerin topluluğuna, resmî olarak 1921 yılından beri verilen ad. İngilizce olarak asıl karşılığı (The British Commonwealth of Nations = Britanya Milletler Topluluğu). Britanya İmparatorluğu da bu topluluğun içinde olmakla beraber, üye statüsünü haiz değildir. Bu topluluğun içinde bulunan siyasî birlikler, Birleşik krallıktan başka, giriş sırasına göre, şunlardır: Kanada Dominyonu, Avusturalya Convmonwealthı, Yeni Zelanda, Güney Afrika Birliği, Hindistan Cumhuriyeti, Pakistan Cumhuriyeti, Seylân, Britanya Milletler Topluluğuna bağlı bulunan bu siyasî birliklerden Kanada, Avustralya, Güney Afrika Birliği, Hindistan ve Pakistan aynı zamanda federal birer devlettirler. Önceleri statüleri birer dominyon olan Birmanya ile İrlanda, 1948 ve 1949 yıllarında bu topluluktan çıkarak ayrı birer bağımsız devlet olmuşlardır.
Britanya Milletler Topluluğuna meydana getiren bu siyasî birlikler, birlik kuvvetinin ve tesanütün verdiği fayda ve karşılıklı menfaat prensibi üzerine kurulmuştur. Bir federasyon olmadığı için, federal anayasası, federal hükümet merkezi, müşterek kanunları yoktur. Bu topluluğun istikbali, sadece bu müşterek menfaatlerin devamına ve kar şılıklı istifadenin derecesine bağlı bulunmaktadır.
15 Aralık 2006
Avrupa kıtasındaki devletler arasında ekonomi ve siyaset alanında işbirliği sağlama fikri etrafındaki hareketler. Bu fikir ilkin Birinci Dünya Savaşından sonra ileri atılmış, fakat Almanyada Hitler rejimi kurulduktan sonra gerçekleşme imkânı bulamamıştır. İkinci Dünya Savaşından sonra, İngiltere Başbakanı Churchirin, 1946 Eylülünde verdiği bir nutukla yeniden canlılık kazanmış ve 1947 sonlarında Avrupa Birliği Hareketleri Milletlerarası Koordinasyon Komitesi adıyla bir komite kurulmuştur. Bu komitenin 1948 Mayısında Lâhey de yaptığı bir toplantıda Avrupa Konseyi kurulması kararlaştırılmış, bu konseyin kurulmasıyla de Avrupa birliği fikri özel teşebbüs alanını aşarak resmî bir duruma girmiştir.
15 Aralık 2006
Cumhuriyet Halk Partisinin altı ana prensibinin sembolü. C. H. P, nin 11 Mayıs 1935 tarihinde toplanan Üçüncü Kurultayda kabul edilen bu ilkeler. 5 Şubat 1937 tarihinde Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilerek 1921 Anayasasının ikinci maddesine de geçmiştir.
Altıokun temsil ettiği prensip şunlardır : Cumhuriyetçilik Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Lâiklik, İnkılâpçılık.
Cumhuriyetçilik : Türkler Cumhuriyetçidirler. Devletsin başında padişah veya kral değil, milletin seçtiği cumhurbaşkanı bulunur.
Milliyetçilik : Her Türk Milletini sever, Millerinin yükselmesi için çalışır. Gerektiğinde de koruma vazifesini üstüne alır. Milliyetçilik, millete bağlılığın ve onun iyiliğine çalışmanın bir ifadesidir.
Halkçılık : Halkın İrendi kendini idare etmesi halidir. Bunun başka bir mânası demokrasi demektir. Halkın seçtiği milletvekilleri ile de devlet yönetilir. Kanun karşısında her Türk vatandaşı aynı haklara sahiptir.
Devletçilik : Toplum hayatında, millet için yapılması gerekli olan bir çok işler vardır: Fabrikalar kurmak, köprüler, barajlar yapmak gibi. Bunları yapmağa ancak devletin gücü yeter. Milletin iyiliğine olan bu işlerin devlet tarafından yapılması hala devletçiliği meydana getirmiştir.
Lâiklik : Cumhuriyet idaresinde hükümet, vatandaşların vicdan serbestliğini tanır Cumhuriyet idaresi lâik bir idaredir.
İnkılâpçılık : Millet olarak durmadan ilerlemek iyi, güzel ve doğru olan şeyleri benimsemektedir.
Altıoka şekil verilirken, millî müzelerimizde incelemeler yapılmış, üstten dördüncü ok esas olarak alınmıştır. Ö-teki oklar, şekle bir güzellik vermek için saplarından kesilmiştir. Okların herhangi biri, bir ilkeyi temsil etmediği gibi boylarının uzun ve kısa olmalarının da özel bir anlamı yoktur. Altıokun belli oranlarda kırmızı zemin üzerine yerleştirilmiş beyaz şekli, C.H.P. nin bayrağını meydana getirmektedir.
15 Aralık 2006
Türkiye Cumhuriyetinde faaliyette bulunmakta olan siyasi partilerden biri Ocak 1961 tarihinde kurulmuştur. 27 Mayıs 1960 Devrim Hareketinden sonra, Demokrat Parti iktidarına son verilmiş ve on yıl süre ile iktidarda kalan bu parti, 30 Eylül 1960 tarihinde mahkeme kararı ile kapatılmıştı. Böylece Türkiyede faaliyette bulunan siyasi partilerden Büyük Millet Meclisinde temsilcileri bulunan yalnız ikisi, faaliyetlerine devam ediyorlardı.
Millî Birlik Komitesi tarafından, 27 Mayıs 1960 tarihinde yasaklanmış olan siyasî parti çalışmalarına Ocak 1961 tarihinden itibaren, bazı şartlar içinde izin verilince, 12 yeni siyasi parti kurulmuştur.
Bu partilerden biri olan Adalet Partisi genel olarak Demokrat Partiye sempati besleyen halk tabakalarının bir temsilcisi olarak faaliyete başladığını ifade etmiştir.
Adalet Partisi, iktisadi politikası bakımından, Cumhuriyet Halk Partisi ile farklı bir görüş sahibidir. Devletçiliğin sınırlı olmasını gerekli görür. Lâikliği de özel bir tarif içinde benimser. Devlet Plânlama programında da, Cumhuriyet Halk Partisi ile karşıt olabilecek görüşleri benimser. Her bakımdan Cumhuriyet Halk Partisinin sağında yer alan bir parti özelliğindedir.
1961 Ekim seçimlerinden sonra, T. Büyük Millet Meclisine, ikinci büyük parti olarak katılmış, İsmet İnönünün Başbakanlığında kurulmuş olan ilk koalisyon kabinesinde C.H.P. ile birlikte yer almıştır. 1962 Haziran ayında, bu koalisyon ortaklığından ayrılmış ve muhalefet partisi kalmıştır. Aralık 1963 ayında, İsmet İnönünün ikinci koalisyon kabinesinin istifa etmesi üzerine, Parti olarak bir koalisyon hükümeti kurması teklifini Cumhurbaşkanından almış; fakat, öbür partilerle bir anlaşma imkânı bulamadığından, yine muhalefet partisi olarak vazifesine devam etmiştir.
13 Şubat 1965 günü. Üçüncü İnönü Kabinesinin istifa etmesi üzerine Suat Hayri Ürgüplü nün Başkanlığında kurulan yeni Hükümette Adalet Partisi, C.H.P. nin dışındaki partilerle Hükümette görev almıştır.
15 Aralık 2006
Sonraki
