Derece
Türlü ölçü âletlerinin ölçeğinde işaret edilmiş bulunan başlıca bölümlerden her biri. Fizikte sıcaklık ölçüsü birimidir.
Yorum ekle 15 Aralık 2006
'Fizik' Kategorisindeki Yazılar
Dinamo
Mekanik enerjiyi, elektrik enerjisi çeviren makine. Esası, yumuşak, bir ( mir üzerine sarılmış bir bobin ve kuvvetli bir mıknatıstan ibarettir. Hareket edici olan bobin, durucu olan mıknatısın kutupları arasında dönmekle, kuvvetli bir manyetik alan meydana getirir. Bu manyetik alanın yarattığı akım, elektrik akımıdır.
Dinamolar, çeşitli mekanik enerjileri, özellikle hareket halinde olan su kuvvetini, elektrik enerjisine çevirmek için kullanılır. (Barajlarda, mekanik enerjiden elektrik enerjisi elde etmek gibi.)
Yorum ekle 15 Aralık 2006
Çekim
Herhangi bir cismin başka bir cismi kendine doğru hareket ettirebilme gücüne verilen ad. Yerin cisimleri kendine doğru çekme gücü; güneşin kendi sistemine bağlı gezegenleri kendine çekme gücü pozitif ve negatif elektrik kuvvetlerinin birbirlerini çekmek gücü, çekimin belirtileridir.
Yorum ekle 15 Aralık 2006
Cendere
Basınç yolu ile cisimleri sıkıştırmaya ya da cisimler üzerinde damgalar vurmaya yarayan âlet ve makinelere verilen genel ad. Endüstrinin hemen hemen bütün kollarında pek çok kullanılmakta olan cendereler, kullanılma yerlerine göre cisimlerin hacimlerini küçültmek ya da cisimler üzerine istenilen bir damgayı vurmak için kullanılan asıl cendereler ve katı cisimlerdeki yağ ve sıvıları çıkarmak için kullanılan sıkma ve ezme cendereleri olmak üzere iki bölüme ayrılırlar. Hangi çeşit olursa olsun, cenderelerin çalışma prensibi aynıdır, iş ve enerjinin korunumu prensibine göre, küçük bir kuvvetle büyük bir kuvvet elde edebilmek esasına göre yapılmıştır. Endüstride kullanılan cendereler, başlıca hareketli tablah cendereler, su cendereleri, silindirli cendereler olmak üzere üçe ayrılır. Bunlardan başka ev işlerinde kullanılan el cendereleri de (damgalama, limon, meyve, üzüm sıkma, püre yapma gibi) cendereler de vardır.
Su cenderesi: Hidrolik presler adıyla da anılan su cendereleri, Pascal tarafından düşünülmüş ve 1796 da İngiliz mühendisi Bramah tarafından yapılmıştır. Çalışma prensibi, basıncın sıvılar yolu ile nakledilmesine ait Pascal prensipine dayanmaktadır. Böylece, küçük bir kuvvetle çok büyük bir kuvvet elde edilmiş olunur. Su cenderesi, birbirine bağlı ve su ile dolu (C) ve (E) gibi iki silindirik kaptan ibarettir. Bu silindirler için de kesitleri farklı (A) ve (B) pistonları aşağı-yukarı doğru hareket ederler. (A) pistonu, kaldıraç kolu ile basılınca (C) deki su, (E) ye geçer. Böylece yapılan basınç iletilmesi sonucunda (B) pistonu yukarı kalkar.
Su cenderelerinde, tatbik edilen küçük bir (f) kuvveti, kesit (s) olan küçük piston üzerine tatbik edildiğinde f/s basıncı, sıvı vasıtası ile her tarafa aynen nakledilir. Bu basınç, kesiti S olan büyük piston üzerine etki yapınca, meydana gelen kuvvet, bu pistonun S kesiti ile F basıncının çarpımına eşit olur. F = f/s. S = S/s.f
Bu duruma göre, S, s den 10, 100, 1000 kere büyük olursa F, f den 10, 100, 1000 defa büyük olur.
Yorum ekle 15 Aralık 2006
Bobinaj
Elektrikle işleyen bir makinenin uygun yerlerine yerleştirilmiş ve belli esaslara göre birbirlerine uygun şekilde bağlanmış bobinler sistemine verilen ad. Bobinaj doğru akıma ve dalgalı akıma göre ayrı ayrı düzende olur.
Doğru akım bobinajı, iletkenlerin ve bobinlerin motor gövdesine yerleştirilişine göre halka sargı ve tambur sargı olmak üzere iki çeşit olur. Halka sargıda iletkenler içten ve dıştan sarılır. Tambur sargıda ise iletkenler ve bobinler oyuklara yerleştirilir.
Dalgalı akım bobinajı ise bir fazlı, iki fazlı, üç fazlı olmak üzere üç türlüdür.
Yorum ekle 15 Aralık 2006
Bobin
Elektro teknikte kullanılan bir malzeme. Kullanılacağı amaca göre türlü şekilde yapılır. Genel olarak bir iletkeni yalıtkan bir makara ya da levha üzenine sararak yapılır. İletkenden bir elektrik akımı geçirince, bobinin içinde ve çevresinde magnetik bir alan meydana gelir. Bu magnetik alanın şiddetini artırmak için bobinin içine, elektro mıknatıs meydana gelmesi için bir demir göbek konur.
Yorum ekle 15 Aralık 2006
Batarya
Elektrik üreteçlerini aralarında bağlamakla meydana getirilen sistem. Bu üreteçlerin her birine sistemin elemanı denir. Bağlamalar üç türlü olur: Seri bağlama, paralel bağlama, karışık bağlama.
Seri bağlama: Bir elemanın negatif (eksi) kutbu, ondan sonra gelen elemanın pozitif (artı) kutbu ile bağlanır ve bağlama bu şekilde devam eder. Sistemin elektromotor kuvveti, her bir elemanın elektromotor kuvvetlerinin ayrı ayrı toplamına eşittir. Paralel bağlama: Bu bağlamada elemanların pozitif kutupları ile negatif kutuplan bir arada bağlanır.Yalnız, bu çeşit bağlamalarda elemanlarının elektromotor kuvvetlerinin aynı olmaları gerektir. Bu bağlamada sistemin elektromotor kuvveti, bir elemanın elektromotor Kuvvetine eşittir.
Karışık bağlama: Elemanların seri ve paralel bağlanması ile meydana gelen bir bağlamadır.Bu bakımdan böyle bağlamalara (seri – paralel bağlamalar) da denir.
Yorum ekle 15 Aralık 2006
Basınç
Herhangi bir kuvvetin, ona engel olan bir yüzey üzerine yaptığı zorlama ve yüzey birimine düşen kuvvete verilen ad. Bir yüzey üzerine etki yapan bir kuvvetin, o yüzeye tatbik ettiği basınç, o kuvvetten başka, bu kuvvetin dayandığı yüzeye bağlıdır. Herhangi bir kuvvetin basımcından önemli bir sonuç elde edilmek istenirse, basıncın, çok küçük bir yüzey üzerine yapılması gerekir. Bıçakların rahatça istenen şeyleri kesmeleri, tatbik edilen kuvvetin fazlalığından çok, etki altında bırakılan yüzeyin azlığından ileri gelir. Bu sebeple o bölgede büyük bir basınç meydana gelir.
Bir yüzeyin (S yüzeyi) karşılaştığı basınç (P basıncı), o yüzeye uygulanan kuvvetin (F kuvveti), yüzeye bölümüne eşittir: P = F/S
Uygulanan kuvvet (F kuvveti) sabit kaldığına göre, P basıncı, S yüzeyinin büyük ya da küçük olmasına göre değişir, artar ya da eksilir.
Basınç birimi (C.G.S.) sisteminde baridir. Bir bari, bir dinlik bir kuvvet tarafından bir santimetrekarelik bir yüzeye uygulanan basınçtır. Barı, çok küçük bir basınç birimi olduğundan, bunun yerine bir milyon bariye eşit olan bar kullanılmaktadır. Çok kullanılan bir basınç birimi de atmosferdir.
Yorum ekle 15 Aralık 2006
Baroskop
Cisimlerin atmosfer içinde bir kaldırma kuvvetinin etkisi altında olduğunu ve Archimedes kanununun gazlara da uygulanabileceğini deneyle göstermeye yarayan bir cins terazi. Boş bir fanus içine hassas bir terazi konulmak suretiyle yapılır.
Terazi okunun iki ucuna hava içindeki ağırlıkları birbirine eşit, fakat hacimleri farklı iki cisim asılır. Fanusun havası tamamen boşaltıldığında terazi dengesinin bozulduğu ve hacmi daha büyük olan cismin asılı bulunduğu tarafın aşağıya indiği görülür. İlk defa Otto von Guericke (1602 - 1686;) adlı bir Alman fizikçisi tarafından yapılmıştır. Archimedes kanununa göre; hava içinde cisimler üzerine uygulanan kaldırma kuvveti, cisim]erin yerini almış oldukları havanın ağırlığına eşit olduğundan, hacmi büyük olan cismin etkisinde bulunduğu kaldırma kuvveti de daha büyük o] ur. Bazı sebeple havası boşaltılmış baroskop içinde hacmi büyük olan cisim aşağı iner.Bu deney, den de anlaşılacağı gibi bir cismin havadaki ağırlığı boşluktaki ağırlığından daha küçüktür.
Yorum ekle 15 Aralık 2006
Barlow çarkı
Laboratuar deneylerinde kullanılan bir elektrik motorunun ilk örneğine verilen ad. Barlow çarkı, İngiliz fizikçi ve matematikçisi Peter Barlow (1767 - 1862) tarafından 1828 yılında düşünülmüştür.
Bu âletin esası yatakları bir elektrik akımı üreticinin bir kutbuna bağlanmış yapay bir eksen etrafında
dönebilen bir diskten ibarettir. Çarkın kenarı, elektrik üreticinin öbür kutpuna bağlı olan cıva dolu küçük bir çanağa batacak durumdadır, çark at nalı biçiminde bir mıknatısın kolları arasına yerleştirilmiştir. Akım verilince meydana gelen elektromagnetik kuvvet diskin sürekli olarak dönmesini sağlar; böylece küçük güçlü bir elektrik motörü modeli elde edilmiş olur.
Yorum ekle 15 Aralık 2006
