'Felsefe' Kategorisindeki Yazılar

Skolastik felsefe

Ortaçağ felsefesiyle ilgisi olan, Aristo ve Eflâtunun eserlerinden alınmış olan, Avrupada X. yüzyıldan XVII. yüzyılın sonlarına kadar, üniversitelerde ve din okullarında okutulan felsefeye verilen ad. Bu felsefenin genel özelliği, dini esasları, değişmez birer temel saymak ve akim delillerini bu esasa göre açıklamaktır.

15 Aralık 2006

Sofizm

Felsefede bir düşünce sistemi. Bir kıyas halinde ileri sürülen ve yanlışlığı ustalıkla gizlenip doğru olduğu kabul ettirilmek istenen delillere dayanır.

15 Aralık 2006

Tasavvuf

Sofilik sistemi. İnsan aklının, gözlem ve deneyle yetişemediği alanlarda, asilikle Tanrıya, yaradılışa, ölüme, ezel ve ebede ait konularda gerçeğe kalp yoluyla ve irade gücüyle ulaşılabileceğini kabul eden bir felsefe ve din mesleğidir. Bu deyim, çoklukla bu felsefe mesleğinin, İslâm dinindeki karşılığıdır.

15 Aralık 2006

Pozitivizm

Bilgiye ancak deney ve gözleme dayanan şeylerin temel olabileceğini, deney ve gözlemin dışında kalan kavramların bilime konu olamayacağını savunan felsefe mesleği. Pozitivizm kelimesi ilk defa XIX. yüzyılda Saint – Simonun öğrencileri tarafından ortaya atılmış. Bütün bir felsefenin adı olarak da ilk defa Auguste Comte tarafından kullanılmıştır. Auguste Comte oluşa egemen olan kanunları, gözlemi yapılan olayların ve yalnız bunların aracılığı ile bulmayı bilimin baş görevi olarak görür.

15 Aralık 2006

Mistisizm

İnsan aklinin, özellikle görgü ve deneyin yetişmediği alanlarda, Tanrıya, yaradılışa, ölüme, ezel ve ebede ait meselelerde gerçeğe kalp yoluyla ve irade zoruyla ulaşabileceğini kabul eden bir felsefe ve din mesleği. Mistisizmin İslâm dinindeki karşılığı tasavvuf tur.

15 Aralık 2006

Marxizm

Kari Marx tarafından ortaya atılan bir tarih felsefesi ve ihtilâlci değişim programı. Markizinin esasları, dialektik materyalizmi savunan bir tarih felsefesidir. Marxa göre, kapitalizm kendi yıkılış ve çürüyüş tohumlarım kendi bünyesinde taşımaktadır. Bu yüzden ihtilal kaçınılmaz bir sonuçtur. Marx şunları savunur: 1 – Toprak mülkiyetinin kaldırılması ve bu toprakların devlet taralından yeni bir kiralama sistemi kullanılarak işletilmesi; 2 – Gelir Vergisi konusunda tam anlamıyla ve ileri bir yenileştirme; 3 – Miras hakkının kaldırılması; 4 – Kredinin kurulacak bir devlet bankasınca merkezileştirilme-si; 5 – Ulaştırma örgüt ve araçlarının devletleştirilmesi; 6 – Fabrikaların üzerinde devlet mülkiyeti ve arazinin dağıtılması; 7 – Bütün işçilere iş; 8 – Bütün çocukların devlet tarafından öğretiminin yaptırılması ve çocuklar için fabrika işçiliğinin kaldırılması.

15 Aralık 2006

Materyalizm

Yalnız maddî olan insanı kabul eden ruhu kabul etmeyen bir felsefe mesleği. İnsanın ruh ve beden olmak üzere iki varlığa sahip olduğunu ve bu varlıklardan ruhun bedene üstün olduğunu kabul eden Spritüalistlerin karşıtı olarak Materyalistler yalnız maddî olan insanı kabul ederler ve insanda çeşitli organların çeşitli fonksiyonlar yaptıklarını ileri sürerler (ciğerlerin nefes alması beynin düşünmesi gibi). Bedenin de ruha hâkim olduğunu kabul ederler. Materyalistlere göre insan tabiat kanunlarına uyan maddî bir varlıktır. Böylece materyalizm ruhun varlığını, devamını kabul etmediği gibi Tanrının varlığını da kabul etmez.

15 Aralık 2006

Hümanizm

Eski Yunan ve Lâtin felsefe ve edebiyatlarının en yüksek kültür örneği olarak ileri sürmüş olanların mesleği.
Bu akım, ilkin XI. ve XIII. yüzyıllarda İtalyada belirmeğe başlamış, İtalyada önem kazanmağa başlayan Yunan ve Lâtin eserlerine dönme eğiliminden sonra Dante ve Petrarca gibi ünlü şairler aracılığı ile büyük önem kazanmağa başlamıştır. Ortaçağın her türlü hür ve insanca düşünceye engel olan skolâstik felsefesinin değerden düşmesine yol açan bir gelişme devresinden sonra, Avrupada Rönesans devrinde en büyük gelişmesini kaydetmiştir.

15 Aralık 2006

İdealizm

Varlığın ve eşyanın insan benliğinden ayrı, kendine özge bir gerçekliği bulunduğunu kabul etmeyen ve bilimde temel olarak düşünceyi alan felsefe mesleği. Sanat ederlerinde de, tabiatı oldugu gibi kopya etmeyi değil, onu ideale göre düzelti güzelleştirmeyi esas olarak alır Geıek felsefede, gerek sanatta idealızm gerçekliğin karşıtıdır.

15 Aralık 2006

İdeoloji

Yalnız fikirlere dayanan felsefe sistemi. Fikirlerin, tasavvurların ne şekilde meydana geldiğinden, kaynaklarından ve kanunlarından söz eder.

15 Aralık 2006

Önceki


Kategoriler

Aylara Göre