'Ekonomi' Kategorisindeki Yazılar

Milli gelir

Bir yıl içinde, bir ülkede elde edilen mal ve yapılan hizmetlerin toplamı. Millî gelir, millî kalkınmanın bir ölçüsü şeklinde kabul edilir.
Başlıca şu gelirlerin bir toplamından meydana gelmektedir: Tarım, ormancılık, balıkçılık gelirleri; sanayi gelirleri; inşaat sanayi gelirleri; malî müesseselerin çalışmalarından elde edilen gelirler; ticaret gelirleri; serbest meslekler ve hizmetler gelirleri; Devlet hizmetleri gelirleri.

15 Aralık 2006

Kapitalizim

Ekonomik bir sistem. İstihsal vasıta ve imkânları ile mülkiyet hakkının bir sınıfın elinde toplanmasını amaç olarak almaktadır. İstihsal vasıta ve imkânları ile bu istihsali dağıtma organlarının, menfaat düşüncesi kapitalizim de baş düşüncedir.
Kapitalizm, sadece özel teşebbüsün geliştiği devirlerde değil, XIX. yüzyılda özellikle İngiltere de yeni fabrika endüstrilerinin pazar ve işgücüne karşı duydukları ihtiyaçla zaman zaman kendini belli etmiştir.

15 Aralık 2006

Haciz

Bir alacağın ödenmesi için borçlunun parasına, gelirine, maaşına ya da malına icra dairesi tarafından el konulması.
Borçlu olan kimseye, alâkalı tarafından, borcunun ödenmesi için icra yolu ile bir ödeme emri gönderilir. Bu ödeme emri, süresi içinde borçlu, ya (borcunu öder ,ya da borcuna karışlık mal beyanında bulunur ya da borcunun kabul etmez. Borcunu kabul etmemesi hali ilgili mahkemeler kanalı ile karara bağlanır. Ödeme emrinden sonra borçlu borcunu ödememişse, alacaklı, icra dairelerince, borçlunun mallarının haciz edilmesini ister. Borçlunun malları geçici olarak haczedilir. Yine belli şuleler içinde borç ödenmezse, geçici olan bu haciz, belli hükümler altında kesin hacze çevrilir ve mallar, icra yolu ile satılarak, alacaklı alacağını almış olur.

15 Aralık 2006

Devalüasyon

Para münasebetlerinde kullanılmakta olan ve bir memleket parasının kıymetinde kanunî olarak yapılan indirmeyi ifade eden bir deyim. Devalüasyon, ya da altın ve gümüş sistemi yürürlükte olan ülkelerin altın ve gümüş paralarındaki maden miktarını indirmek, ya kâğıt paranın belli bir altına karşı olduğu para sistemlerinde, belli bir altın karşılığı olan paranın miktarını çoğaltmak ya da paranın, yabancı dövizlere göre nispetini değiştirmek şeklinde tatbik edilebilir.
Devâlüasyon enflâsyonla kıymetini kaybetmiş olan bir paranın değerini tespite yarayan tedbirlerden biridir.

15 Aralık 2006

Enflasyon

Paranın kıymetten düşmesi, Enflasyon, millî paranın iktisadi ihtiyaçları tatmin yeteneğini kısmen kaybetmesiyle kendini gösterir.Enflâsyon zamanında piyasada bulunan para hacminin artmasına rağmen, para ünitesinin alım kabiliyetinde dikkati çeken bir düşüklük meydana gelir. Böylece, belli bir para ünitesi ile enflâsyondan önceki zamanda yapılan bir iş, enflâsyonda yapılamaz olur.

15 Aralık 2006

Fiat

Malların para ile ifadesi ya da malların kıymetlerini takdir ve tespit sonucu ortaya çıkan bir kıymet. Fiyatın varlığı, değişim esasına dayanan bir ekonomik düzene bağlıdır. Değişimin, piyasa değişimi şeklinde olması fiyatın meydana gelmesinde başlıca rolü oynar. Piyasanın olması ise para ekonomisine bağlıdır. Malın malla değişimi halinde, fiyattan söz edilemez. Verilen mala karşılık genel bir değişim vasıtası olan ve herkesçe tanınan bir malın, yani paranın olması şarttır. Böylece her piyasa malı, genel bir değişim vasıtası olan para ile, çeşitli ekonomik kayıtlar ve şartlar içinde değerlendirilmiş olur. Bu hal, fiyatı meydana getirir.
Genel ekonomi bilimi tarafından inceleme konusu yapılmış olan fiyat çeşitleri vardır. Bunlardan başlıcaları şunlardır: Piyasa fiyatları (Serbest rekabet rejiminde arz ve talep karşılaşmasıyla meydana gelen fiyattır), Narh fiyatları (devlet tarafından tespit edilen batlardır), pazarlıklı fiyat (Satıcının istediği ve alıcının pazarlık sonucu vermeyi kabul ettiği fiyattır), maktu fiyat (pazarlık usulünün ortadan kalktığı ve bilirli mallar için belirli fiyatların tespit edildiği fiyattır), birbirine bağlı fiyatlar (çeşitli mal fiyatlarının birbirine bağlı bulunması yüzünden meydana çıkan fiyatlardır.)

15 Aralık 2006

Deflasyon

Paranın, piyasada azalarak satın alma gücünün artmasına verilen ad. Enflasyonla değeri düşen paranın, tekrar eski değerini kazanması için yapılması gerekli olan tedbirlerden biridir, (öbürü) Devalüasyondur). Fakat, para değerindeki düşüş çok olduğu zaman, deflasyon da çok güçleşir.

15 Aralık 2006

Consortium

Lâtinceden dilimize girmiş olan bu kelimenin anlamı, bir plânı gerçekleştirmek, bir hedefe ulaşmak için yapılan bir iş katılmasıdır. Bu katılma, birlik bir komite kanalı ile görülür.
Consortium fikri, Dünya Bankası müdürü Eugene Blacka aittir. İlk denemesi, 1960 yılından Hindistanın plânlı bir şekilde kalkınması için, yapılması gerekli birlik yardım için yapılmıştır. Hindistanın üçüncü 5 yıllık kalkınma plânının uygulanması için, dış yardımdan sağlanması gerekli olan 2 milyar 230 milyon doları sağlamak için, Dünya Bankasının önderliğinde Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa, Almanya Kanada ve Japonyanın katılması ile ilk Consortium kurulmuştur. Dünya Bankası, Hindistana, her devletin yapacağı yardımı tespit etmiş ve bu devletlerden gerekli taahhüdü almıştır. 1961 yılında da Pakistan, aynı yolla ve aynı devletlerden, ikinci 5 yıllık kalkınma plânı için gerekli olan bir milyardan fazla dolar yardımı sağlamıştır. NATO antlaşmasına bağlı devletler arasında, az gelişmiş ülkeler olarak durumları dikkati çeken Türkiye ve Yunanistanın, bir plân içinde kalkınmalarını sağlayacak olan ilk beş yıllık kalkınma plânları için gerekli dış yardımı sağlamak ve bu yardımın yapılma şeklini kararlaştırmak üzere, Müşterek Pazar devletleri, Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Kanada İsveç ve İsviçre temsilcileri, bu Consortiumun ilk toplantısını 31 Temmuz 1962 tarihinde yapmışlar ve Türkiye ve Yunanistana yardım yapılması fikrinde karara varmışlardır.

15 Aralık 2006

Bilanço

Bir işletmenin, bir kurumun belli bir zaman içindeki mal, para, borç, alacak sermaye durumunu gösteren cetvel. Bir müessesenin faaliyetini sırasında kıymet hareketlerini takip etmek, borç ve alacaklarını tespit etmek için birçok hesaplar açılır, birçok hesaplar kullanılır. Faaliyetler sonunda tutulan hesaplarda ya kıymet artışı kâr ya da kıymet azalışı zarar meydana gelir. Böylece, belli bir zaman içinde, o müessesenin faaliyet durumu meydana çıkmış olur. Bu durum da doğru bir bilanço ile bilinebilir.
Bir bilançonun doğru olarak sonuç verebilmesi için, bilançosu yapılacak müessesenin kıymetlerinin, bilançoda değerlendirilmesi gerektir.
Bir müessesenin varlığı içine giren bütün kıymetler (para, esham ve tahvilât, işlenmiş işlenmemiş mallar, binalar, makineler, demirbaş eşya, yardımcı maddeler v.s.) mevcudat, bütün alacakları matlubat ve bütün borçları düyuna bir bilançonun esasını meydana getirir.
Bir bilançoda mevcudat ve matlubat ın bulunduğu taraf aktif taraf ı, düyunat ve sermayenin bulunduğu taraf pasif taraf ı meydana getirir. Aktif ve pasif tarafın toplamları, bilançolarda birbirine eşit olur.
Belli çalışma devresinde o müessese de kâr olmuşsa, kârın, tutarı bilançonun pasif tarafı nda, zarar olmuşsa, bilançonun aktif taraf nda gösterilir.

15 Aralık 2006

Bloke etme

Kambiyo işlemlerinde bir paranın hükümetin izni olmadan kullanılmasının yasak edilmesi. Paraları bloke etmek, o paraların serbestçe kullanılmasını yasak etmek demektir.

15 Aralık 2006

Önceki


Kategoriler

Aylara Göre